Walki w Ukrainie przyspieszają wycofywanie się firm z Rosji

LONDYN — Fabryki samochodów wstrzymały produkcję, piwo przestało płynąć, statki towarowe zrezygnowały z zawijania do portów, a korporacje energetyczne zredukowały przepustowość swoich rurociągów.

Rosyjska inwazja na Ukrainę zniweczyła plany przedsiębiorstw i zmusiła rosnącą liczbę world— od Apple po Mercedes-Benz i BP — wycofać się z kraju, który stał się globalnym wyrzutkiem, ponieważ firmy starają się utrzymać swoją reputację i sprostać standardom odpowiedzialności korporacyjnej.

Kupujący garnęli się do Rosji w poszukiwaniu lukratywnych zysków, o których sądzili, że są warte ryzyka geopolitycznego. Kalkulacja ta zmieniła się po tym, jak wojna w Rosji wywołała falę międzynarodowych sankcji i ograniczeń eksportowych, które pogrążyły jej gospodarkę w chaosie i zakłóciły działalność tamtejszych firm międzynarodowych.

„Przede wszystkim Rosja staje się przemysłowym pariasem” – stwierdziła ekonomistka Mary Beautiful, starsza współpracowniczka w Peterson Institute for International Economics w Waszyngtonie. „Praktycznie żadna firma, żadna korporacja międzynarodowa nie chce zostać przyłapana po niewłaściwej stronie amerykańskich i zachodnich sankcji”.

Wyrażają również zaniepokojenie losem Ukraińców, pokazując, że chcą być postrzegani jako stojący po właściwej stronie historii.

Utrudnieniem dla dążeń korporacji do ucieczki jest rozporządzenie z Moskwy, które szybko ogranicza międzynarodowym handlowcom sprzedaż rosyjskich aktywów. Premier Michaił Miszustin oświadczył w zeszłym tygodniu, że pomoże to inwestorom w podjęciu „przemyślanej decyzji”, zamiast ulegać presji politycznej sankcji. Nie jest jasne, jak wpłynie to na wysiłki firm zmierzające do wycofania się z Rosji.

Korporacje naftowe i paliwowe, które już odczuwają presję ze strony aktywistów klimatycznych, by inwestować w energię odnawialną, należały do firm, które ogłosiły najbardziej gwałtowne i dramatyczne wycofania się z Rosji.

Agencja energetyczna BP oświadczyła 27 lutego, że wycofa się ze swojego udziału o wartości 14 miliardów dolarów w rosyjskiej państwowej firmie naftowo-gazowej Rosnieft. Następnego dnia Shell ogłosił, że opuszcza swój joint venture z państwowym Gazpromem i wycofuje się z udziału w zawieszonym obecnie projekcie Nord Stream 2, zbudowanym w celu transportu gazu ziemnego do Europy Zachodniej.

ExxonMobil oświadczył, że powinien wycofać się z kluczowego przedsięwzięcia naftowo-benzynowego i wstrzymać wszelkie nowe inwestycje w Rosji. Wszyscy ich dyrektorzy generalni oświadczyli, że są zszokowani i zasmuceni coraz bardziej krwawą walką. Mniejsze firmy energetyczne poszły w ich ślady.

Korporacje z różnych branż, wraz z producentami samochodów, zasygnalizowały, że wycofują się z rosyjskiego rynku, czy to z troski o Ukrainę, czy też w celu dostosowania się do zachodnich sankcji.

Toyota wstrzymuje produkcję w swoim zakładzie w Sankt Petersburgu, gdzie produkowane są modele RAV4 i Camry, z powodu zakłóceń w łańcuchu dostaw, twierdząc, że obserwuje wydarzenia „z wielką troską o bezpieczeństwo ludności Ukrainy”.

Mercedes-Benz zawiesił eksport samochodów do Rosji i tamtejszą produkcję. Grupa Volkswagen, do której należą dodatkowo Porsche i Audi, zrobiła to samo, oświadczając, że wierzy, iż „trwałe rozwiązanie konfliktu można znaleźć jedynie na podstawie prawa międzynarodowego”.

Volvo Vehicles oświadczyło, że wstrzymało dostawy z powodu “potencjalnych zagrożeń związanych z kupnem i sprzedażą materiałów z Rosją”, powołując się na zachodnie sankcje. Ford zawiesił działalność.

Harley-Davidson wstrzymał dostawy motocykli do Rosji, oświadczając, że jego działania „mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom Ukrainy”. Putin zasłynął, jeżdżąc trójkołowym Harleyem podczas wizyty na Ukrainie w 2010 roku.

Inni, którzy mają więcej do stracenia w Rosji, mogą stwierdzić, że trudniej jest im poradzić sobie z kryzysem.

Francuski producent samochodów Renault, którego drugim co do wielkości rynkiem jest Rosja, oświadczył jedynie, że szybko zawiesza produkcję w swoim moskiewskim zakładzie „z powodu niektórych problemów logistycznych”, nie podając więcej szczegółów.

Duńska grupa browarnicza Carlsberg oświadczyła pod koniec lutego, że zawiesiła produkcję w dwóch browarach na Ukrainie i „śledzi scenariusz z dużym zaniepokojeniem”, ale nie odniosła się do swoich rozległych rosyjskich operacji, w tym browarów Baltika z siedzibą w Petersburgu, które eksportują na cały świat.

Czeski browar Budvar, dla którego Rosja jest jednym z 5 głównych rynków, wstrzymał dostawy piwa do tego kraju, stwierdzając, że biznes nie jest najważniejszy i że szuka sposobów na pomoc, w tym poprzez znalezienie zakwaterowania dla ukraińskich uchodźców.

„Prowadzenie działalności gospodarczej w Rosji jest naprawdę trudne nawet w najlepszych okolicznościach. Teraz stało się po prostu szalone. Więc wycofanie się jest rozsądną propozycją biznesową”, powiedział James O’Rourke, profesor z Mendoza College of Biznes na Uniwersytecie Notre Dame, specjalizujący się w zarządzaniu reputacją.

Korporacje muszą zaliczyć wszelkie straty na poczet kosztów prowadzenia działalności gospodarczej.

„To jest jak wejście w spółkę z rodziną Mansonów” - stwierdził O’Rourke, odnosząc się do zwolenników przywódcy kultu Charlesa Mansona. „Naprawdę nie chcesz, żeby twoje nazwisko było kojarzone z tymi ludźmi, a prawdopodobnie nie będzie cię to kosztowało aż tak dużo, żeby się wycofać”.

Ikea zawiesiła działalność w Rosji i wstrzymała rosyjski eksport i import, wraz z sąsiednią Białorusią. Szwedzki gigant meblowy oświadczył, że „wojna ma ogromny wpływ na ludzi” i spowodowała „poważne zakłócenia w łańcuchu dostaw i warunkach handlowych”.

Szybka moda H&M wstrzymała sprzedaż w rosyjskich sklepach, wyrażając zaniepokojenie „tragicznymi wydarzeniami”. Nike ogłosił na swojej rosyjskiej stronie internetowej, że nie może zagwarantować dostaw.

Największa na świecie firma spedycyjna, A.P. Moller-Maersk, zaprzestanie zawijać do rosyjskich portów.

Producenci samolotów Boeing i Airbus zaprzestali dostarczania komponentów i pomocy w naprawach dla rosyjskich przewoźników. Boeing zawiesił działalność operacyjną w Moskwie i szybko zamknął swoje biuro w Kijowie.

Nawet hollywoodzkie studia opóźniają premiery najnowszych filmów w Rosji, która nie jest wiodącym rynkiem filmowym, ale zazwyczaj plasuje się w pierwszej dwunastce krajów pod względem przychodów kasowych. Wojnaner Bros., Walt Disney Co. i Sony Pictures jako powód podały „kryzys humanitarny”.

Dodatkowo, korporacje technologiczne ruszyły do wyjścia.

Apple oświadczyło, że zaprzestanie promowania swoich iPhone'ów i innych popularnych urządzeń w Rosji, natomiast producent komputerów Dell Applied sciences „zawiesił” sprzedaż zarówno na Ukrainie, jak i w Rosji.

Google i TikTok zablokowały kanały rosyjskich mediów państwowych na swoich platformach po apelu Unii Europejskiej. Apple zablokował pobieranie RT Information i Sputnik Information z App Retailer poza Rosją.

To nie tylko sankcje wywierają presję na korporacje, ale także opinia publiczna, na którą muszą reagować w miarę wzrostu ludzkich kosztów wojny.

Twarde zobowiązania dotyczące kwestii środowiskowych, społecznych i ładu korporacyjnego, często określane skrótem ESG, są obecnie poddawane próbie. ESG stało się modnym akronimem, który jest coraz częściej postrzegany jako istotny sposób dla firm na reklamowanie odpowiedzialnych praktyk biznesowych.

„Może jednak występować również element greenwashingu” – czyli sytuacja, w której korporacje mówią rzeczy, które sprawiają wrażenie, jakby wyznawały określone wartości lub stały po właściwej stronie kwestii ESG, podczas gdy ich praktyki i zachowanie sugerują coś innego – powiedziała Vanessa Burbano, profesor nadzwyczajny w Columbia Biznes School.

„Zainteresowane strony, takie jak pracownicy i klienci, będą musiały sprawdzić, czy działania i zachowania korporacji są zgodne z deklarowaną pomocą, którą korporacje wyrażają dla Ukraińców” – powiedziała.

Niektóre korporacje poszły o krok dalej niż wstrzymanie dostaw lub operacji.

Lego, Ford i Volkswagen Group oświadczyły, że przekażą setki tysięcy {dolarów} w darowiznach na cele charytatywne, aby pomóc ukraińskim uchodźcom.

Dane do tego tekstu zostały udostępnione przez Matta O'Briena, Danicę Kirkę, Kena Candy'ego, Michaela Liedtke i Jana M. Olsena z Associated Press.